Zakony rycerskie (Rycerze Swiątynii zwani templariuszami, Rycerze Szpitala Jerozolimskiego Św. Jana - joannici i Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie - krzyżacy) powstały w czasie tworzenia się Królestwa Jerozolimskiego. Zadaniem joannitów i krzyżaków była początkowo opieka nad pątnikami zmierzającymi do Ziemi Swiętej. Ataki muzułmanów sprawiły, że pielgrzymi potrzebowali także ochrony zbrojnej - tak szpitalnicy przekształcili się w zakony walczące. Stąd, poza zwyczajnymi ślubami czystości, ubóstwa i posłuszeństwa rycerze zakonni składali też - typowy dla średniowiecznego rycerstwa ślub walki w obronie chrześcijaństwa.

Zakon joannitów uważany jest za najstarszy z zakonów rycerskich. Ich początki wywodzi się od powstałego ok. XI wieku w Jerozolimie charytatywnego bractwa szpitalników. Pierwszym patronem był prawdopodobnie św. Jan Jałmużnik z Cypru. W Jerozolimie znacznie bardziej znany był Jan Chrzciciel, stąd zmiana patrona. Joannici byli przede wszystkim szpitalnikami i mimo iż z czasem stali się też rycerzami, nigdy nie wyrzekli się działalności charytatywnej.

Godłem zakonu stał się ośmioramienny krzyż (znany dziś jako "maltański"), symbolizujący osiem błogosławieństw. Rycerze nosili czarne płaszcze z białymi krzyżami, zaś w czasie bitwy nakładali na zbroje czerwoną tunikę z białym krzyżem łacińskim. Członkowie zakonu dzielili się na trzy grupy: rycerzy, duchownych (wśród nich siostry zakonne pracujące w szpitalach) i braci świeckich. Idee zakonu: walka z niewiernymi i ofiarność dla chorych sprawiły, że był on w Europie średniowiecznej niezwykle popularny. Liczba członków zakonu stale rosła, rosła też ilość majątków ziemskich należących do zakonu w całej Europie. Pojawiła się konieczność dokonania swoistego "podziału administracyjnego", na szczycie którego stał WIELKI MISTRZ, podlegało mu 8 PROWINCJI (langue - języki), następnie były PRZEORATY, BALIWATY, KOMANDORIE.

Po upadku Jerozolimy joannici osiedlili się początkowo na Cyprze (pozostał dziś po nich niewielki zamek i smaczne wino - "Komandarija"), potem ich siedzibą stało się Rodos, a po jego zdobyciu przez wojska Sulejmana Wspaniałego - Malta. Dzielna obrona Rodos przed Turkami to materiał na wspaniałą opowieść, dość powiedzieć, że znany z pogardliwego traktowania pokonanych chrześcijan Sulejman dla odwagi joannitów miał tyle szacunku, że pozwolił im opuścić wyspę z całym dobytkiem i archiwum zakonnym.

Malta pozostała siedzibą zakonu do końca XVIII w. Zakonnicy zbudowali tu m. in. największy w ówczesnej Europie szpital, tu znajdowali opiekę pielgrzymi, stąd ruszały wyprawy przeciwko Turkom. W roku 1798 wojska Napoleona Bonaparte zdobyły Maltę i usunęły stamtąd joannitów. Po latach tułaczki, siedzibą zakonu stał się Rzym. Mimo, iż zakon nie ma własnego państwa pałac przy via Condotti 68 ma charakter eksterytorialny, a zakonnicy mają swoje przedstawicielstwa dyplomatyczne na całym świecie.

W historii joannitów Słońsk pojawił się 20.06.1426r. Na mocy umowy podpisanej w Berlinie przez elektora brandenburskiego Fryderyka I Hohenzollerna i jego syna Jana, Słońsk został oddany joannitom w zastaw za 900 kop groszy czeskich. W roku następnym margrabia Jan podpisał akt sprzedaży.
Baliw Baltazar von Schlieben uczynił tu stolicę baliwatu brandenburskiego.

Baliwatowi słońskiemu podlegały komandorie m. in. w: Sulęcinie, Łagowie, Rurce, Chwarszczanach, Czaplinku, Leśnicy.

Interesujące jest, że mimo niewysokiego "położenia" w hierarchii zakonnej baliwat joannicki w Brandenburgii posiadał sporą autonomię, którą zakonnicy wykupili od pod przeora prowincji niemieckiej za 2400 guldenów. Wcześniej wybrali własnego mistrza zwanego "Herrenmeister". Aby podkreślić niezależność baliwatu joannici wybudowali w Słońsku okazałą siedzibę, kościół i kolegium kapłańskie.